Categories
Harta pusaka

Q&A – Harta pusaka Islam (Siri 2)

Pentadbiran harta pusaka melibatkan banyak pihak dan masing-masing mempunyai peranan penting untuk memastikan pentadbiran harta pusaka si mati dapat diuruskan dengan baik dan selesai dalam tempoh yang munasabah.

Soalan 6:
Siapakah Wasi dan apakah syarat-syarat layak menjadi Wasi (Executor)?

Wasi (Executor) ialah orang yang dilantik oleh pewasiat dalam Surat Wasiat untuk melaksanakan pentadbiran harta pusaka selepas kematian pewasiat termasuk hasrat dan pesanan pewasiat. Orang yang dimaksudkan disini boleh jadi seorang individu ataupun organisasi seperti syarikat amanah.

Pewasiat bebas melantik sesiapa menjadi Wasi samaada individu berkenaan di kalangan waris ataupun sahabat handai. Syarikat amanah seperti Amanah Raya Berhad dan As-Salihin Trustee Berhad juga boleh dilantik sebagai Wasi. Kedua-dua syarikat amanah mempunyai kepakaran dan pengalaman dalam pentadbiran dan pengurusan harta pusaka. Antara ciri-ciri penting yang perlu ada untuk dilantik sebagai Wasi ialah:
1) Orang / organisasi yang boleh dipercayai
2) Mempunyai pengetahuan untuk melaksanakan tugas-tugas Wasi
3) Adil dan waras
4) Adalah amat digalakkan bagi orang Islam melantik orang Islam juga sebagai Wasi supaya kepentingan agama terpelihara
5) Mampu untuk melaksanakan tugas Wasi terutamanya dari segi masa dan tenaga

Dalam surat Wasiat, pewasiat boleh melantik lebih daripada seorang Wasi iaitu Wasi Bersama dan juga Wasi Ganti. Wasi Bersama ialah Wasi yang diberikan kuasa untuk bertindak bersama dengan Wasi Utama yang dilantik. Manakala Wasi Ganti pula ialah Wasi yang akan mengambilalih tugas dan peranan Wasi Utama sekiranya Wasi Utama telah meninggal dunia, tidak mampu untuk melaksanakan tugas atau Wasi Utama menyerah tugas dan tanggungjawab kepada Wasi Ganti.

Soalan 7:
Apakah tugas-tugas Wasi?

Wasi adalah pihak yang sangat penting dan haruslah bertanggungjawab dalam melaksanakan tugas-tugas dalam pentadbiran harta pusaka si mati. Antara tugas-tugas utama Wasi ialah:
1) Mengenalpasti Wasiat
2) Mengumpulkan waris-waris dan benefisiari
3) Menjelaskan kandungan Wasiat kepada waris-waris dan benefisiari
4) Mengumpulkan aset dan liabiliti pewasiat dan mendapatkan dokumen yang sah bukti pemilikan aset
5) Memohon dan mendapatkan Grant of Probate di Mahkamah Tinggi
6) Menyelesaikan hutang si mati termasuk cukai, zakat, haji, kaffarah dan lain-lain hutang yang berkenaan
7) Mengagihkan harta pusaka mengikut arahan dan pesanan pewasiat 
8) Berbincang dengan waris dan benefisiari untuk memudahkan pembahagian harta pusaka
9) Menjadi orang tengah sekiranya terdapat konflik atau perbalahan dikalangan waris
10) Menyediakan penyata akaun untuk aset dan liabiliti (hutang) si mati dan agihan kepada waris sehingga semuanya selesai

Soalan 8:
Siapakah pentadbir dan bagaimana seseorang pentadbir itu dilantik?

Pentadbir ialah individu atau organisasi yang dilantik oleh waris-waris si mati untuk mentadbir harta pusaka si mati. Boleh juga dimaksudkan sebagai wakil si mati. Semua waris hendaklah bersetuju untuk melantik seseorang pentadbir. Setelah mendapat persetujuan daripada semua waris, maka pentadbir boleh membuat permohonan Surat Kuasa Tadbir daripada Mahkamah.

Lebih daripada seorang pentadbir boleh memohon untuk mentadbirkan harta si mati. Sekiranya berlaku perbalahan dan terdapat lebih daripada satu permohonan menjadi pentadbir, maka pihak Mahkamah akan membuat keputusan yang munasabah untuk melantik pentadbir dan selanjutnya mengeluarkan Suarta Kuasa Tadbir. Ini berlaku apabila si mati meninggal dunia tanpa menulis Wasiat. Contoh kes pelantikan pentadbir oleh Mahkamah ialah Kes Harta Pusaka Syed Kechik. (Saya akan menjelaskan lebih lanjut tentang kes ini dalam entri akan datang.)

Soalan 9:
Apakah perbezaan diantara Wasi dan Pentadbir Harta Pusaka?

Wasi adalah orang atau organisasi yang dilantik oleh Pewasiat semasa hidupnya. Ini bermakna Pewasiat mempunyai hak melantik sesiapa yang beliau percaya dan memenuhi ciri-ciri yang layak menjadi Wasi. Walaubagaimanapun, Pentadbir Harta Pusaka dilantik oleh waris-waris si mati selepas kematiannya kerana si mati tidak meninggalkan Wasiat. Sesiapa yang mempunyai kepentingan terhadap harta pusaka si mati termasuk pemiutang (creditors) boleh memohon sebagai Pentadbir. Wasi akan mendapatkan Grant of Probate, manakala Pentadbir akan memohon Surat Kuasa Tadbir daripada Mahkamah.

Soalan 10:
Adakah yuran pentadbiran untuk Wasi atau Pentadbir Harta Pusaka?

Yuran pentadbiran adalah berbeza-beza mengikut Wasi atau Pentadbir Harta Pusaka yang dilantik. Yuran pentadbiran ini selalunya dikenakan oleh Syarikat Amanah sebagai imbuhan dalam menyelesaikan pembahagian harta pusaka si mati.

Please follow and like us:
Categories
Harta pusaka

Q&A – Harta pusaka Islam (Siri 1)

Alhamdulilah kesedaran semakin meningkat di kalangan masyarakat tentang kepentingan merancang pengurusan harta pusaka. Walaubagaimanapun, masih ramai yang kurang jelas bagaimana hendak memulakan langkah yang sesuai. Pelbagai persoalan timbul samada bagi waris ataupun bagi individu yang hendak membuat perancangan. Isu harta pusaka berkait rapat dengan kematian. Kadangkala ahli keluarga yang menimbulkan isu ini dikatakan sebagai materialistik atau tamak. Banyak salah faham berlaku. Inilah salah satu punca aset beku milik orang yang telah meninggal dunia tidak dapat diselesaikan sehingga kini.

Kita tidak perlu segan silu atau takut untuk bercerita tentang hal harta pusaka. Insya Allah, saya akan menulis entri-entri berkaitan harta pusaka melalui soal jawab yang relevan dengan topik ini. Soalah-soalan berikut adalah soalan lazim yang ditanyakan apabila membincangkan isu harta pusaka.

Soalan 1: 
Apakah itu wasiat dan perbezaan Wasiat orang Islam dan bukan Islam?

Jawapan: 
Wasiat ialah satu dokumen pengakuan yang disediakan oleh seseorang individu (pewasiat) semasa hayatnya mengandungi pesanan tentang pengurusan harta pusaka selepas kematian pewasiat. Untuk menjadikan sebuah surat wasiat itu sah dari segi undang-undang, maka ia hendaklah memenuhi syarat-syarat yang ditetapkan. Selain daripada itu, bagi orang Islam, mereka tertakluk kepada hukum Syari’ah. Salah satu contoh yang jelas ialah Wasiat orang Islam yang menyebut pembahagian kepada bukan waris hendaklah tidak lebih daripada 1/3 harta berbanding bukan Islam, yang mana mereka boleh membuat pembahagian kepada sesiapapun atau mana-mana badan yang mereka inginkan.

Soalan 2:
Apakah fungsi Wasiat dalam perancangan harta pusaka Islam?

Jawapan:
Galakan menulis Wasiat telah disebutkan dalam sebuah hadis yang diriwayatkan daripada Abdullah Bin Umar, Rasulullah s.a.w berkata:  

Bukanlah seorang Muslim yang sebenar yang mempunyai harta untuk diwasiatkan untuk tidur dua malam kecuali wasiatnya sudah tertulis dan disimpan di bawah kepala.

Dengan menulis Wasiat, pewasiat boleh menetapkan bahagian-bahagian tertentu bagi tujuan kebajikan, pemberian kepada bukan waris dan pesanan-pesanan yang baik untuk semua waris dan benefisiari yang tinggal. Dalam sistem perundangan di Malaysia, Wasiat juga berfungsi sebagai dokumen yang menyatakan perlantikan Wasi (executor) yang diamanahkan untuk melaksanakan Wasiat selepas kematian pewasiat.

Selain daripada hukum Faraid, Wasiat adalah satu instrumen penting dalam perancangan harta pusaka Islam. Pewasiat berpeluang untuk meninggalkan amanah untuk melaksanakan kebajikan atau ‘amal jariah tidak melebihi 1/3 harta sebagai pelaburan akhirat. Selain daripada itu, pewasiat juga boleh menyatakan pemberian kepada bukan waris seperti anak angkat, ibu bapa yang bukan Islam, kaum kerabat yang bukan waris Faraid.

Soalan 3:
Kenapa perlu menulis Wasiat kerana sudah ada Faraid untuk orang Islam?

Jawapan:
Faraid adalah suatu sistem pembahagian harta pusaka yang ditetapkan oleh Allah dan disebut dalam Al-Quran Surah An-Nisa’ ayat 11,12 dan 176. Faraid adalah asas dalam perwarisan harta pusaka orang Islam. Ia merupakan suatu formula pecahan dan disebaliknya ada hikmah yang besar untuk umat Islam. Walaubagaimanapun, dalam situasi semasa Wasiat diperlukan sebagai kunci kepada pengurusan harta pusaka yang mana ia termasuk melantik Wasi (executor) yang diamanahkan untuk melaksanakan tugas-tugas pentadbiran selepas kematian pewasiat.

Melalui sistem Faraid telah jelas bahagian harta pusaka yang akan diwarisi oleh setiap waris yang berhak, tetapi bagaimana hendak menguruskan harta pusaka ini supaya boleh dibahagikan. Maka, dokumen Wasiat adalah salah satu instrumen yang dapat membantu pewasiat dan waris yang berhak. Dokumen Wasiat yang sah dan lengkap boleh digunakan di Mahkamah Sivil bagi menentukan pelantikan Wasi (executor) dan memudahkan urusan pentadbiran harta pusaka selepas itu.

Soalan 4: 
Apakah kandungan Wasiat yang lengkap?

Jawapan:
Kandungan asas Wasiat adalah termasuk:
1) Melantik Wasi yang layak
2) Melantik Penjaga bagi waris-waris yang dibawah umur (sekiranya ada)
3) Menyenaraikan harta (Aset) dan hutang (Liabiliti) semasa
4) Menyatakan pemberian kepada bukan waris dan memberikan panduan pembahagian kepada waris
5) Menyatakan pesanan-pesanan yang baik kepada waris dan benefisiari

Soalan 5:
Apakah syarat-syarat sah Wasiat yang boleh digunapakai di Mahkamah?

Jawapan:
1) Wasiat ditulis dengan jelas dan ditandatangani oleh pewasiat
2) Pewasiat melantik Wasi dalam surat Wasiat beliau
3) Surat Wasiat mempunyai tandatangan sekurang-kurangnya dua orang saksi lelaki Islam dan waras

Please follow and like us: